bezig met laden...

Inhoud

Zorg betekent dat je je volledig thuis voelt
Hoe kom je tot succesvolle participatie
Bram
7
Jongeren
interviewen
jongeren in cliëntaudits
Een kijkje in de keuken
Betrek
jongeren
structureel
Top vijf tips aan gemeenten
12
JIJ Meter: Hoe ervaren cliënten de cliëntenparticipatie?
Kracht van
jongeren
voorop
15
Visie
Friese denktank
18
Elkaar helpen met grote en kleine vragen
“Duurzame veranderingen komen alleen tot stand samen met de mensen om wie het gaat”
Knelpunten transitie signaleren
Wat kan LOC
voor uw gemeente betekenen?
Colofon

Zorg betekent dat je je volledig thuis voelt

Hoe kom je tot succesvolle participatie

 

LOC zet zich in voor cliëntenparticipatie tijdens en na de transitie. Marion Welling, beleidsadviseur bij LOC, geeft een inkijkje.

“Voor LOC ga ik regelmatig op pad met cliënten om bestuurders en ambtenaren te informeren over het belang van cliëntenparticipatie en de visie van cliënten op goede zorg. En dan merk ik dat mensen aan het denken worden gezet. ‘Zo komt het echt heel dichtbij’, zei een wethouder op een bijeenkomst na het verhaal van een cliënt. Gevolgd door: ‘Ik ga cliënten in mijn gemeente ook eens om advies vragen’.”

“Want wie kun je beter betrekken bij de transformatie van de zorg dan ouders en jongeren zelf? Zij weten wat het is om gebruik te maken van de jeugdzorg en wat werkt en wat niet. Als we hulp op maat willen bieden zullen we toch moeten weten wat cliënten belangrijk vinden in de zorg? Duurzame veranderingen komen alleen tot stand samen met de mensen om wie het gaat.”

Cliënten betrekken is lastig?

“Veel gemeenten vinden het betrekken van cliënten bij beleid lastig en ingewikkeld. Het is misschien ook niet eenvoudig, maar het kan wel veel opleveren als je het perspectief van cliënten meeneemt in de transformatie van de zorg. Vaak is men bang dat ouders of jongeren erg emotioneel worden. Maar dat blijkt veelal niet het geval.”

“De verschillende doelgroepen apart benaderen is een succesfactor. Dat blijkt uit ervaringen bij verschillende gemeenten. Je moet dus zeker niet cliënten van de Wmo en de jeugdhulp samen zetten, want dat gaat vaak over andere problemen. Maar ook binnen de jeugdhulp hebben cliënten uit de jeugdzorg, geestelijke gezondheidszorg en licht verstandelijke beperking allemaal hun eigen invalshoek. Daarnaast kan het handig zijn om met ouders, pleegouders en jongeren apart in gesprek te gaan. Dat hoeft niet altijd rond de tafel. Er zijn tal van creatieve manieren om cliënten mee te laten denken. LOC heeft samen met Movisie, Ieder(in) en Zorgbelang een bundeling van werkvormen voor cliëntenparticipatie in de Jeugdzorg gemaakt.”

“Om cliënten succesvol te laten participeren is het nodig hun verhaal te horen, echt te luisteren en het persoonlijke gesprek te voeren in een informele, kleinschalige setting. Effectieve zorg is immers zorg die aansluit op de behoeften en wensen van cliënten. Van belang is om het gesprek goed voor te bereiden en beleid concreet te vertalen naar ervaringen op cliëntniveau en de ervaringen die je daar hoort ook weer te vertalen naar beleid. Je zult zien dat zo’n avond veel meer impact heeft dan het lezen van dikke onderzoeksrapporten. Een jongere zei op een bijeenkomst van een gemeente over de transformatie: ‘Ik heb zeven gezinsvoogden gehad, daarvan heb ik er vijf nooit gezien, maar ze beslissen wel over mijn leven.’ Zo’n opmerking vergeet je niet.”

Ondersteuning LOC

LOC kan gemeenten en jeugdhulpregio’s ondersteunen bij het opzetten van cliëntenparticipatie. We sluiten daarbij aan op de plaatselijke situatie en maken samen een plan. Wie is er al actief, welke doelgroepen zijn nog niet in beeld en welke creatieve manieren willen we inzetten om (toekomstige) cliënten te laten meedenken over de hulp? Neem daartoe vrijblijvend contact op met ons via 030-2843200 of loc@loc.nl.

Effectieve zorg is
zorg die aansluit bij behoeften van cliënten

Bram

“We zitten hier allemaal voor onszelf en het is wel belangrijk dat we allemaal op één lijn zitten.”

Bram woont in een huis van Lijn5 in Utrecht samen met jongeren die net als hij een licht verstandelijke beperking hebben. Als alles goed gaat kan hij over enkele jaren zelfstandig wonen. Vorig jaar deed hij mee aan een audit (lees meer over de audits op pagina 8) waarin de leefbaarheid in de huizen werd onderzocht. “Over hoe het gaat op de groep en wat we allemaal doen. Ik kreeg vragenlijsten met vragen over of je het naar je zin hebt, over de inrichting. Ik heb aangegeven dat ik het hier wel fijn vind.” Een vorm die Bram wel aansprak. “We zitten hier allemaal voor onszelf en het is wel belangrijk dat we allemaal op één lijn zitten.” Wel vond hij het jammer dat hij nog niets van de resultaten heeft teruggehoord. “Maar we komen binnen ons team ook elke week samen en dan bespreek je ook al wat wel en wat niet goed gaat.”

Voor mezelf zorgen, dat kan ik inmiddels wel

Jongeren
interviewen
jongeren in cliëntaudits

 

Jongeren onderzoeken bij Lijn5 zelf wat er beter kan binnen de instelling. Dat doen ze door andere jongeren (en medewerkers) te interviewen. Door middel van deze zogenoemde cliëntaudits (of jongerenaudits) gaan jongeren – onder begeleiding – vooral zelf aan de slag. Marijke van der Wekke adviseur beleid en kwaliteit van Lijn5 vertelt.

Wat is een cliëntaudit eigenlijk?

“De cliëntaudit is bedacht door Stichting Alexander. Het is een onderzoek dat jongeren zelf uitvoeren in vijf of zes fases. Zij doen onderzoek naar een zelf gekozen overkoepelend thema. Wie van de jongeren betrokken wil zijn kan dat zelf aangeven.”

Hoe gaat dat in z’n werk?

“Jongeren interviewen andere jongeren en medewerkers, of werken op papier vragen uit in vragenlijsten. Het gekozen thema vertaal je vervolgens in onderzoeksvragen. Onze jongeren bedachten onder andere het thema veiligheid. Daar kwamen vragen uit als: durf ik wel alleen op mijn kamer te zijn, hoe veilig is het op de groep, durf ik alles te zeggen, kan ik hier zo de deur uit ’s avonds? Vervolgens kiezen de jongeren hoeveel en welke vragen ze gaan stellen. En op welke manier: open of gesloten en in welke volgorde bijvoorbeeld. Maar ook aan wie ze de vragen gaan stellen en op welke afdelingen.”

“Vervolgens gaan de jongeren zelf het onderzoek uitvoeren. Ze moeten soms op andere afdelingen jongeren gaan interviewen met die vragenlijst, dus dat oefenen we van tevoren. Bijvoorbeeld het vermijden van suggestieve vragen. Wij zorgen ondertussen dat de jongeren er zijn, dat er eten en drinken is, een ruimte en dat de afspraken met de verschillende afdelingen worden gemaakt. Als de vragen zijn gesteld, worden de gegevens verwerkt. Daarbij geldt altijd: vraag aan de jongeren wat ze zelf kunnen en willen doen. En laat ze dat dan ook vooral zelf doen. En waar ze hulp nodig hebben kan je altijd bijspringen. Dat is een zoektocht die je samen met de jongeren onderneemt. De rol van de begeleiders is dus vooral coördinerend en ondersteunend.”

Vervolgens gaan de jongeren de bevindingen presenteren. Hoe gaat dat?

“Het beste is om een mix van mensen uit te nodigen voor de presentatie: de directie, medewerkers en bijvoorbeeld jongeren van de afdelingen waar het onderzoek is gedaan. De jongeren presenteren wat zij belangrijk vinden uit de resultaten van het onderzoek. Hoe ze dat doen mogen ze zelf weten. Het kan een praatje zijn, of een heel programma met bijvoorbeeld een toneelstukje. Bij Lijn5 werd bijvoorbeeld een toneelstukje gehouden over de bereikbaarheid. Door middel van zogenaamde telefoongesprekjes, waarin telkens een andere cliënt met ons belde en iedere keer de verkeerde persoon te pakken kreeg. Dat was meteen een goede binnenkomer waaruit blijkt wat er anders moet.”

Als de onderzoeksresultaten er liggen moet de directie aan de slag

“Het moet vanaf de start helder zijn dat het management achter het onderzoek staat. En dat de jongeren zich vrij voelen in wat ze kunnen vragen en aan wie. Eigenlijk moet het bijvoorbeeld niet kunnen dat een afdeling niet mee wil doen. De directie committeert zich daarmee ook aan de uitkomsten en het eventuele verbetertraject dat daar bij hoort. Onderdeel van de methode is dat de directie een toezegging doet op de presentatiedag zelf. Als het goed is komen ze er enige tijd later ook weer op terug, bijvoorbeeld door een brief te sturen naar de jongeren die het onderzoek gedaan hebben. En de jongeren komen dan nog een keer bij elkaar om die brief te bespreken. Of ze bespreken enkele maanden later de voortgang met de onderzoeksgroep en de directie. Al met al duurt het hele traject minimaal drie maanden.”

Hoe maak je jongeren hiervoor enthousiast?

“Dat was geen enkel probleem. We hebben op de afdelingen gevraagd welke jongeren wilden deelnemen. Ze waren na de eerste bijeenkomst helemaal enthousiast. Je moet wel goed uitleggen aan jongeren wat je wilt doen. Dat klinkt in het begin misschien ingewikkeld, maar als je gewoon aan de slag gaat met een groepje jongeren, wordt men al vrij snel enthousiast.

De cliëntaudits kunnen ook worden gehouden met ouders in plaats van jongeren. Meer weten over de cliëntaudits? Ga naar www.st-alexander.nl. Voor meer informatie over Lijn5 zie: www.ln5.nl.

“De rol van de begeleiders is dus vooral coördinerend en ondersteunend.”

Een kijkje in de keuken

Jongeren en ambtenaren samen laten koken. Samen bezig zijn en laagdrempelig in gesprek komen. Dat is het resultaat van de kooksessies die de jongerenbegeleiders Monica en Wilma van de stichting Jeugd Zorgvragers Limburg organiseren.

“Wij organiseren participatie zoals jongeren dat willen,” vertelt Wilma. Haar collega Monica vult aan. “Dat houdt in dat we jongeren niet naar ons laten komen maar wij naar hun toe gaan. Dat is voor jongeren praktischer maar wat ze vertellen is ook beter te plaatsen als je bij hen op bezoek bent. We gaan met jongeren in gesprek over de hulp die ze krijgen. De groepsleiding kan die signalen soms ook versterken.”

Valkuil
Monica: “Toen we het jongerenteam overnamen organiseerden we bijeenkomsten. Daar kwamen echter steeds minder jongeren. Het is voor hen lastig. Het kost ze veel reistijd en dus ook veel van hun vrije tijd. Maar er moet bijvoorbeeld ook apart voor hen gekookt worden op de groep als ze pas na etenstijd terug zijn. Daarom gaan we naar jongeren toe. En we vragen hen wat zij willen. We bedachten ook gezamenlijk de kooksessies.

Hoe het begon
“We waren bij de statenleden om het boekje: Wil je mijn mening horen te overhandigen. Aan de statenleden was net gevraagd een dag of een dagdeel stage te lopen bij een jeugdzorginstelling. Ze gaven daarbij aan dat ze, na die stage, ook graag in gesprek wilden gaan met de jongeren zelf. Samen met jongeren hebben we gekeken hoe we dat vorm konden geven. Samen naar het Provinciehuis leek ons, op basis uit eerdere ervaringen, niet de beste manier. Dat is zo spannend. Zodra we Maastricht binnen rijden worden ze al stiller. Dan moeten ze in het Provinciehuis door de bewaking, krijgen ze een badge en worden welkom geheten door iemand in pak. En ze moeten ook nog door een microfoon spreken. Zo krijg je de meeste jongeren wel stil.” Samen rond de tafel is niet altijd de beste oplossing. Zeker niet voor spontane gesprekken. “Dus toen we bespraken wat we dan zouden doen, zei een jongere: ‘het is eigenlijk ze een kijkje in de keuken van ons leven geven’. Zo is het idee van een kooksessie ontstaan.”

Door het samen koken is het in contact komen laagdrempelig. Wilma: “Een van de jongeren zei als er een stilte viel ging ik gewoon aardappelen schillen. De statenleden schillen thuis ook niet altijd de aardappelen. Jongeren vinden het mooi om te zien dat zij niet de enige zijn die niet zo goed weten hoe het koken moet. Aan het einde van de een kooksessie zei iemand: ‘Ik schrok eerst van het driedelig kostuum maar achteraf zag ik dat hij ook een mens is’.”

Gesprekken begeleiden
Als een gesprek niet lekker loopt zijn er altijd nog de begeleiders van de jongeren die het gesprek op gang kunnen brengen door het stellen van vragen. “Uit onze ervaring weten we namelijk wat de jongeren bezig houdt. De kooksessies bieden de jongeren leermomenten. Ze gaan voor weinig geld een lekkere maaltijd bereiden. Dat is ook nuttig als ze straks op zichzelf moeten gaan wonen en geen groot budget tot hun beschikking hebben.” De kooksessies vinden meestal plaats in een kookstudio in Maastricht. Victor, de eigenaar van de kookstudio, geeft hier en daar kooktips. Hoe ze met restjes een hele nieuwe maaltijd kunnen maken, bijvoorbeeld. Jongeren en ambtenaren reageren heel enthousiast. Met het oogpunt op de veranderingen in 2015 organiseren we de kooksessies op dit moment veel voor gemeenteambtenaren en jongeren, maar het uiteraard ook in andere samenstellingen.”

Kookboekje
De stichting Jeugd Zorgvragers Limburg is bezig met het samenstellen van een kookboek ‘Samen koken samen eten samen praten samen nadenken over jeugd(zorg)’ te maken. Hierin komen de favoriete recepten van de jongeren uit de kooksessies. De thema’s die tijdens het koken besproken zijn (en de daar bijbehorende reacties) lopen als een rode draad door het kookboek. Het kookboek komt in de loop van 2015 uit.

Jongeren, ga niet
met ze om tafel

Betrek
jongeren
structureel

“Gemeenten zouden beter kunnen kijken wat ze nou eigenlijk willen weten van de cliënt.”

Aan Lijn5 wordt door gemeenten nog wel eens gevraagd hoe cliënten bij de besluitvorming kunnen worden betrokken. Marijke van der Wekke, adviseur beleid en kwaliteit van Lijn5: “Maar als er jongeren worden uitgenodigd is dat nog te vaak ad hoc. Het is denk ik van belang om structureel de cliënt mee te nemen in de uitkomsten van cliënttevredenheidsonderzoeken en de consequenties daarvan bijvoorbeeld.”

In de manier waarop cliënten worden benaderd kan nog veel verbeterd worden. “Gemeenten moeten bijeenkomsten beleggen die voor jongeren begrijpelijk zijn. Soms krijgen ze een programma van eisen met vijftig kantjes ambtelijke taal. Een leesbare samenvatting gericht op cliënten zou veel beter zijn.” Ook zouden gemeenten beter kunnen kijken wat ze nou eigenlijk willen weten van de cliënt. “Kies een onderdeel en stel specifieke vragen. Daar schort het regelmatig aan. Vergadertijden liggen ook altijd al vast. En daarbij wordt geen rekening gehouden met cliënten die moeten werken of op school zitten. Laat ze het omdraaien: we zoeken jongeren die mee willen werken en samen met hen zoeken we uit welke vergadertijd het beste past.”

Top vijf tips aan gemeenten

Aan ouders met ervaring in de jeugdhulp (Cliëntentafel Jeugd LOC) vroegen we waar gemeenten op moeten letten als ze goede hulp willen organiseren. Hier is hun top vijf.

1.     Investeer in het eerste gesprek

Besef dat mensen pas hulp vragen als het water hen aan de lippen staat en geef ruimte voor emoties. Geef hulpverleners en cliënten de tijd om naar elkaar te luisteren, vragen te stellen en dingen uit te leggen. Kwaliteit is ‘kwalitijd’. De tijd die in het eerste gesprek extra wordt besteed, komt later terug omdat de cliënt meer vertrouwen in de hulp heeft en samenwerkt om de problemen op te lossen.

2.     Inspraak

Ga met cliënten in gesprek, luister echt en sta open voor hun mening. Evalueer de hulp samen met cliënten. Houd ze gemotiveerd door te bespreken wat er in het beleid is veranderd door de inspraak.

3.     Eigen kracht

Als u wilt dat burgers hun eigen kracht gebruiken moet u dat faciliteren. Iemand waar ze terecht kunnen als ze niet goed weten wat ze moeten aanvragen of waar ze moeten zijn voor advies. Ondersteun mensen om te ontdekken wat ze zelf kunnen en waar ze hulp bij nodig hebben.

4.     Informatie

Geef duidelijke informatie over de mogelijkheden van hulp voor jeugd. Geef informatie over opvoeden, wees er vroeg bij. Gebruik duidelijke taal, taal die cliënten ook begrijpen.

5.     Hulp op maat

Zorg voor voldoende deskundige hulpverleners die flexibel zijn en de ruimte krijgen om zorg op maat te bieden.


Brochures

Wij hebben ook samen met cliënten brochures gemaakt. Zoals: Tien wensen van cliënten voor de jeugdzorg in 2015. Tijdens bijeenkomsten is met cliënten op een rij gezet hoe de jeugdzorg er in 2015 idealiter uitziet. Dit toekomstbeeld is verwoord in tien punten waarin cliënten uitspreken hoe zij bejegend, benaderd, geholpen en gehoord willen worden. Samen met jongere cliënten maakten wij: Waar gaan jongere cliënten voor.

Gebruik duidelijke taal, taal die cliënten ook begrijpen

Jongeren worden door elkaar geholpen

JIJ Meter: Hoe ervaren cliënten de cliëntenparticipatie?

 

Instellingen, gemeenten en cliëntenraden werken op verschillende manieren aan cliëntenparticipatie. Soms is het echter niet duidelijk wat mensen daar van vinden. Daarom ontwikkelden JIJ Utrecht en Stichting Alexander de JIJ Meter. De JIJ Meter is beschikbaar voor alle gemeenten in Nederland.

Met de JIJ Meter wordt gemeten in hoeverre cliënten mogelijkheden krijgen om mee te praten, mee te doen en mee te beslissen binnen hun instelling. De JIJ Meter is ontwikkeld voor de sector jeugdzorg. Er zijn drie vragenlijsten gemaakt: voor jongeren, ouders en hulpverleners. Deze vragenlijsten zijn voorgelegd aan de doelgroepen zelf en sluiten dus aan bij hun leefwereld.

Het bijzondere aan de vragenlijsten van de JIJ Meter is dat niet de participatie zelf wordt gemeten, maar juist hoe de participatie ervaren wordt door de ondervraagden. Dit is een bijzondere benadering omdat er een groot verschil kan zijn tussen de aangeboden middelen tot participatie (bijvoorbeeld tevredenheidsonderzoeken, cliënten- of jongerenraad, of andere specifieke methodieken) en hoe dit ervaren wordt door jongeren, ouders en hulpverleners zelf.

Met de JIJ Meter wordt gemeten:

  • of cliënten weten hoe zij hun mening kunnen geven
  • op welke manier zij hun mening mogen geven
  • of mensen gebruikmaken van de verschillende manieren
  • hoe tevreden cliënten zijn over die manieren
  • de invloed die cliënten hebben op hun hulp
  • hoe goed cliënten vinden dat er naar hen geluisterd wordt
  • in hoeverre de cliënt centraal staat in de cultuur en werkwijze van de instelling

Kijk voor meer informatie op www.jijutrecht.nl.

Kracht van
jongeren
voorop

"Wij laten jongeren meedenken vanaf het begin. Zo ervaren zij dat hun mening telt.”

Kuseema werkt samen met LOC aan de kracht van jongeren door middel van jongerenadviseurs. Kuseema is gespecialiseerd in communicatie voor en door jongeren.

Iets met jongeren en advies aan gemeenten. Daar brainstormden Kuseema en LOC in september over op een winderige middag, twintig verdiepingen hoog. De ideeën vlogen net zo snel over tafel als de wind om het gebouw. Als vanzelf ontstond het projectplan ‘Jongerenadviseurs’. Na afloop had iedereen rode wangen en twinkelende ogen: “Dit was leuk!!”

Dit enthousiasme kenmerkt de samenwerking tussen LOC en Kuseema. De organisaties delen dezelfde missie: het ontwikkelen van concepten die het zelfbewustzijn, gevoel van eigenwaarde en de zelfredzaamheid van jongeren vergroten. Beide partijen hebben uitgebreide ervaring, expertise en ideeën over hoe je dit kunt bereiken. Dit gedeelde enthousiasme maakt dat LOC en Kuseema elkaar niet alleen aanvullen maar vooral versterken.

Jongeren adviseren gemeenten

Op dit moment werken LOC en Kuseema samen aan het project Jongerenadviseurs. Het doel van dit project is dat jongeren zelfstandig gemeenten adviseren over allerlei onderwerpen waar gemeenten vragen over hebben. Om ervoor te zorgen dat jongeren dit kunnen, wordt er een praktische toolkit met werkvormen ontwikkeld. Dit zijn werkvormen die jongeren zelf kunnen organiseren en die leuk zijn om aan deel te nemen. Half oktober koos een groep betrokken jongeren welke drie werkvormen zij het meest geschikt vinden.

Daarbij wordt een train de trainers training ontwikkeld waarin jongeren leren de werkvorm te begeleiden. Hoe begeleid je andere jongeren, hoe organiseer je de werkvorm en hoe presenteer je de ideeën van de jongeren aan de gemeente? Momenteel werven we de eerste gemeenten die met dit traject willen meedoen*.

LOC en Kuseema werken graag samen met andere partijen. Beiden willen dat jongeren zelf aan het woord komen en daarin vinden zij elkaar. Kuseema bedenkt hoe je dit voor elkaar krijgt. “Wij laten jongeren meedenken vanaf het begin. Zo ervaren zij dat hun mening telt, en zorgen we ervoor dat onze concepten voor jongeren ook gedragen zijn door jongeren.” LOC zorgt ervoor dat gemeenten ook echt aan de slag gaan met de adviezen van jongeren.

Kuseema is een bureau uit Nijmegen dat concepten ontwikkelt op het vlak van jongerenparticipatie, preventief jeugdbeleid en jeugdhulpverlening. Zo heeft Kuseema eerder samen met LOC de eerste stappen gezet in de ontwikkeling van een app waarmee jongeren contact kunnen leggen met hulpverleners. Kuseema is landelijk vooral bekend van de participatieve jongerenwebsites jongin.nl.

* Is uw gemeente geïnteresseerd in deelname aan het traject? Laat het ons dan weten via de mail op loc@loc.nl. Meer weten over Kuseema en het project Jongerenadviseurs? Kijk ook op www.kuseema.nl.

Visie

LOC gelooft in participatie

LOC gelooft in participatie. Als je zorg nodig hebt, dan kan het lastig zijn om dat te doen wat je graag wilt. Helpt de zorg je bij dingen doen die je belangrijk vindt. Is de zorg voor jouw echt ‘waarde-vol’.

Jonge(re) cliënten en ouders hebben daar van alles over te zeggen. LOC pakt ondersteuning en participatie van cliënten en hun omgeving vanuit een integrale visie aan. Dat betekent zonder schotten tussen levensfasen van cliënten en leefgebieden, die voor hen van belang zijn om hun leven op een waardevolle manier in te kunnen richten. Het doel daarbij is steeds dat individuele mensen en hun omgeving meer zeggenschap krijgen met als resultaat meer regie over het eigen leven.

Laat u inspireren! Op www.loc.nl/visie leest u meer over onze visie. Hier leest u ook onze visie op zorg voor de jeugd.

LOC is een landelijke organisatie met jarenlange ervaring in het betrekken van jongeren en ouders en het opvangen en verwoorden van de mening en ideeën van cliënten in de jeugdzorg.

Friese denktank

Meteen tastbaar succes is belangrijk als je iets nieuws start, maar hoe doe je dat? Wat is de kracht van het samen zijn van een groep mensen met gedeelde belangen en soortgelijke ervaringen? Henriёtte Bleumink van Zorgbelang Fryslân vertelt hoe zij in Friesland een denktank voor cliënten en cliëntvertegenwoordigers in de jeugdzorg opzette. En waarom deze behouden moet blijven.

“De kracht van de denktank zit hem in een stukje herkenning en erkenning. Het delen van ervaringen met elkaar. En het ophalen van signalen bij de doelgroep,” aldus Henriëtte. Vervolgens moet je deze signalen en ervaringen laten doordringen tot degene die beleid maken, zodat zij met deze stemmen hun beleid kunnen aanscherpen en toetsen. En juist daar is Henriëtte Bleumink de afgelopen jaren in geslaagd.

“De Friese denktank heeft bijvoorbeeld een top tien van wensen als kerstkaart opgemaakt en aangeboden aan de provincie Friesland.” Een reactie van de provincie per brief op de wensenlijst en publiciteit in de krant en op de radio leverde nog meer bekendheid op. Henriëtte: “Meerdere cliëntenraden en ouderverenigingen sloten zich daarop aan bij de denktank voor cliëntvertegenwoordigers in de jeugdzorg. Echte mensen, echte ervaringen, echte verbeteringen. Je doet het samen en dat loont.”

Start denktank

In 2010 werden de eerste stappen gezet tot, wat nu uitgegroeid is tot de Friese denktank voor cliënten en cliëntvertegenwoordigers in de jeugdzorg. De Friese denktank bestaat uit een afvaardiging van jongeren- en familieraden van Kinnik (kind en jeugd GGZ), Reik (jongeren met een licht verstandelijke beperking), cliëntenraden van Jeugdhulp Friesland, Bureau Jeugdzorg Friesland, Fier Fryslân, de pleegouderraad Jeugdhulp Friesland, Stichting Balans, Nederlandse Vereniging voor Autisme, Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen en de William Schrikker groep. “Zij komen op voor de belangen van de Friese jeugdzorg gebruiker, delen ervaringen en signaleren problemen. Ze krijgen informatie over de ontwikkelingen in de jeugdzorg door beleidsmakers en geven advies aan gemeenten.”

Laagdrempelig

“De eerste bijeenkomst begon met een klein gezelschap. Er zijn twee bijeenkomsten per jaar om continuïteit te waarborgen en steun te krijgen van een groep mensen die kwetsbaar en betrokken zijn: de jongeren, ouders en pleegouders in de sector jeugd.” Ondertussen werden ook cliëntenraden en ouderverenigingen benaderd door de Friese denktank. “Door de jaren heen hebben we de kennis, kunde en omvang van de denktank steeds verder kunnen laten groeien. En nu nog wordt deze steeds bekender bij gemeenten in Friesland.”

In de eerste bijeenkomsten vertelden cliëntvertegenwoordigers hun ervaringen en wensen voor de jeugdzorg. Ze werden geïnformeerd door de belangenbehartiger van Zorgbelang Fryslân die ook LCFJ (inmiddels opgegaan in LOC) erbij betrok. Henriëtte: “Door de ontwikkelingen binnen de denktank en in de sector jeugd kwamen de Friese gemeenten in beeld. Beleidsambtenaren van de gemeenten en wethouders werden uitgenodigd om in gesprek te gaan over de ontwikkelingen.” De denktank vindt direct persoonlijk contact met beleidsmakers dan ook erg belangrijk. “Daardoor nodigen Friese gemeenten op hun beurt de denktank weer uit om input te leveren op hun beleidsplannen.”

Veranderingen in de jeugdzorg

Door de overdracht van regietaken naar de Friese gemeenten valt de provinciale subsidie weg. Deze subsidie zorgt er voor dat een onafhankelijke provinciale organisatie als Zorgbelang Fryslân, de mogelijkheid heeft de Friese denktank op te richten en te ondersteunen. “We zouden graag zien dat dit door de jaren heen zorgvuldig opgebouwde kennisnetwerk door kan gaan en dit door de Friese gemeenten wordt omarmd. Juist nu, met zoveel veranderingen op stapel, is het van belang dat de rol voor deze cliënten en cliëntvertegenwoordigers gehandhaafd blijft. We moeten hun ervaringen en kennis in de sector jeugdzorg inzetten om beleidsmakers inzicht te geven in de gevolgen op individueel en collectief niveau bij de praktische uitvoering van hun beleid.”

Meer informatie over Zorgbelang Fryslân vindt u op www.zorgbelang-fryslan.nl/denktank.

Elkaar helpen met grote en kleine vragen

 

Monique Lokin liep in 2013 en 2014 stage bij LOC. Op dit moment is zij bezig met haar scriptie. In september 2014 ging ze op bezoek bij Jimmy’s in Groningen. Een plek waar jongeren samen komen en samen werken. Ze schreef haar ervaringen voor ons op. 

“In september ben ik bij Jimmy’s in Groningen geweest. Al bij binnenkomst merkte ik dat er een huiselijke sfeer aanwezig was en dat er veel jongeren bezig waren met hun eigen ding. De een was een boekje aan het lezen. De ander was aan het dansen en weer een ander groepje jongeren was druk bezig achter hun laptopje. Ook was er een duidelijke samenwerking en gezelligheid onder de jongeren te zien. Het was voor mij gelijk duidelijk dat Jimmy’s iets is waar de jongeren zich thuis voelen en graag heen willen gaan.

Jongeren worden hier geholpen door andere jongeren bij zowel kleine vragen (bijvoorbeeld: hoe moet ik mijn belastingaangifte doen?), als grote vragen (bijvoorbeeld: mijn vader is alcoholist en daarom wil ik niet meer thuis wonen en ik voel me al heel lang rot en ben bang dat ik een depressie heb). Ik vond het zelf een mooie, leerzame en waarde- volle ervaring om eens een kijkje te nemen bij Jimmy’s in Groningen.

Jimmy’s is in 2011 opgericht door onder andere Marloes Dekker en is bedoeld voor jongeren tussen de 12 en 27 jaar oud. Marloes, directeur van Jimmy’s NL, heeft vanuit haar praktijkervaring ondervonden dat jongeren niet graag naar een plek gaan waar hun ouders ook heen gaan met hun ‘probleemvragen’. Op basis van deze ervaring is de Jimmy’s (jongeren informatie medewerker) ontstaan. Bij Jimmy’s staan de talenten van de jongeren centraal. Deze talenten zijn dan ook overal in terug te zien. De jongeren worden namelijk overal bij betrokken. Zowel bij de inrichting van het gebouw als bij alle andere zaken die er geregeld moeten worden. Jimmy’s is nu nog alleen te vinden in Appingedam, Stadskanaal en Groningen. In Hoogezand, Doetinchem, Winterswijk, Rheden en Nijmegen is Jimmy’s nu aan het opstarten.

Op zoek naar eigen talenten

Jimmy’s houdt ook in: samen met andere jongeren (die allemaal hun eigen talenten hebben) op zoek gaan naar antwoorden op vragen. Jongeren kunnen elkaar hierdoor op weg helpen. Laagdrempelig en voor alle jongeren (zowel jongeren met een beperking als jongeren zonder beperking).

Jimmy’s kan bestaan door subsidies van de gemeenten en door de wetenschappelijk bewezen methodiek (peer-support) die zij aanbieden aan scholen. Deze methodiek houdt in dat de jongeren elkaar ondersteunen en op zoek gaan naar elkaars kwaliteiten. Vooral bij de brugklassers is deze begeleiding van belang, omdat alles voor hen nog nieuw is en zij dan veel vragen hebben. Door deze methodiek kunnen de docenten zich echt richten op wat zij moeten doen, namelijk het lesgeven. Jongeren kunnen dan de andere zaken zelf opvangen. De basis van deze methodiek is ‘vroegsignalering’ en daarmee dus het voorkomen van problemen. Jimmy’s streeft een goed contact op alle scholen, zodat ook zij meer gaan werken vanuit hun peer-support methodiek.”

Meer informatie over Jimmy’s is te vinden op www.jimmysnl.nl en www.jimmys050.nl.

Samen met andere jongeren op zoek naar antwoorden

“Duurzame veranderingen komen alleen tot stand samen met de mensen om wie het gaat”

Knelpunten transitie signaleren


In 2015 gaat de Monitor Transitie Jeugd van start, een gezamenlijk initiatief van LOC, Ieder(in), Landelijk Platform GGz, MEE Nederland, Zorgbelang en Uw Ouderplatform. De Monitor Transitie Jeugd zorgt ervoor dat signalen van ouders en jongeren over de veranderingen op het terrein van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering terecht komen waar dat hoort.  

Bij lokale belangenbehartigers, bij gemeenten en bij de rijksoverheid. De bundeling van signalen van ouders en jongeren biedt waardevolle informatie om het beleid te verbeteren.

Signalen

Kinderen, jongeren en ouders die gebruik maken van jeugdhulp krijgen volgend jaar te maken met de veranderingen door de nieuwe Jeugdwet. Een ander soort toegang, lokale wijkteams, veranderingen bij de zorgaanbieders, bezuinigingen, etc. Juist cliënten en hun ouders kunnen daarom zelf het beste aangeven of de veranderingen positief of negatief zijn. Waar loopt men in de praktijk tegenaan? Is er voldoende kennis aanwezig bij gemeenten? Is er voldoende zorg ingekocht?

Door de bundeling van signalen en directe meldingen van jongeren en ouders zelf via cliëntenorganisaties, staat het cliëntperspectief centraal.

Rapportage

De Monitor Transitie Jeugd brengt de onbedoelde negatieve effecten en knelpunten van de transitie van de jeugdhulp naar de gemeenten in kaart. Ook worden de mogelijke oplossingen vanuit cliëntperspectief aangekaart. De monitor loopt in 2015 en 2016. In regionale en landelijke rapportages worden de signalen zichtbaar. De rapportages bieden de mogelijkheid tot het concreet aanpakken van de knelpunten. De rapportages worden toegestuurd aan belangenbehartigers, gemeenten en de rijksoverheid.

Contact

In 2015 hoort u meer over de Monitor Transitie Jeugd. Heeft u nu reeds vragen, dan kunt u mailen met info@monitortransitiejeugd.nl. Hou de website www.monitortransitiejeugd.nl in de gaten.

Wat kan LOC
voor uw gemeente betekenen?

 

LOC kan uw gemeente ook helpen om cliëntparticipatie vorm te geven. Daartoe hebben we in de afgelopen jaren – na gesprekken met betrokkenen zelf – verschillende producten en diensten ontwikkeld. Hier volgt een beknopt overzicht.

Zorg voor jeugd: begin bij de burger!

Met deze handreiking willen wij gemeenten inspireren om actief met participatie aan de slag te gaan en bieden wij handreikingen, tips en voorbeelden over hoe zij dit het beste kunnen aanpakken. Download deze brochures kosteloos via www.loc.nl/zorgvoorjeugd.

Cliëntenparticipatie in de praktijk

Op zoek naar hoe u de cliëntenparticipatie kunt vormgeven? De brochure ‘Cliëntenparticipatie jeugdzorg’ geeft handvatten voor gemeenten, organisaties of instellingen om cliëntenparticipatie in de praktijk te brengen. Download deze bundeling op www.loc.nl/bundelingparticipatie.

Spiegelbijeenkomst

LOC ondersteunt organisaties bij het organiseren van een spiegelbijeenkomst. Dit is een methode om met cliënten, vertegenwoordigers en familie in gesprek te gaan over hun ervaringen met de zorg en ondersteuning. Met als doel verbetering van de zorg aan de cliënt, inzicht bij medewerkers van de beleving van cliënten en betere samenwerking met cliënt, vertegenwoordiger en mantelzorger. Zie voor meer informatie www.loc.nl/spiegelbijeenkomst.

Daarnaast kan LOC u ook helpen bij vragen rondom het vormgeven van cliëntparticipatie. Neem daartoe vrijblijvend contact op met ons via 030-2843200 of loc@loc.nl.

Toolkit Jongerenparticipatie van Stichting Alexander

Niet van LOC maar van Stichting Alexander en het Verwey-Jonker Instituut is de Toolkit Jongerenparticipatie. Deze toolkit helpt te beslissen welke methode u het beste kunt inzetten wanneer u jongeren wilt raadplegen of eigen initiatief van jongeren wilt stimuleren. En laat zien welke methode geschikt is om een participatietraject met jongeren in een wijk of school vorm te geven. Ga naar: www.toolkit-jeugdparticipatie.nl voor meer informatie.

Colofon

 

Cliëntparticipatie, meer dan meedenken is een uitgave van LOC Zeggenschap in zorg. LOC komt op voor de belangen van cliënten jeugdzorg, geestelijke gezondheidszorg, maatschappelijke zorg (Mo/Vo), verslavingszorg, verzorging en verpleging, thuiszorg en welzijn.

 

Utrecht, december 2014

Tekst en redactie:
LOC

Foto’s/afbeeldingen:
Jimmy’s / Bart Homburg/ Shutterstock

Vormgeving en productie:
GH+O communicatie en creatie, www.gho.nl

 

www.loc.nl

(030) 284 32 00

Vraagbaak@loc.nl